Klamydía
Síðast uppfært: Sunnudagur, 21. Nóvember 2010 00:32
Miðvikudagur, 31. Desember 2008 02:01
Klamydía er kynsjúkdómur sem orsakast af bakteríunni Chlamydia trachomatis. Bakterían getur sýkt bæði kynfæri og augu. Klamydíusýking er oft einkennalaus, bæði hjá konum og körlum en þegar hún greinist, þá er hægt að meðhöndla hana.
Algengi
Klamydía er langalgengasti kynsjúkdómurinn og hann breiðist jafnframt hraðast út. Þúsundir einstaklinga - bæði karlar og konur hafa smitast hérlendis á undanförnum árum. Árið 1998 greindust 1687 með klamydíu. Tíðnin jókst í 2122 árð 2001 en lækkaði niður í 1622 árið 2005. Tíðnin hefur þó aftur verið á uppleið.
Áhættuhópar
Allir eiga í hættu á að fá klamydíu en algengast er að einstaklingar á aldrinum 14-26 ára smitist.
Smitleiðir
Klamydíusmit berst milli manna við snertingu slímhúða. Hún getur því smitast við:
- Óvarðar samfarir
- Óvarin endaþarmsmök
- Óvarin munnmök
- Snertingu kynfæra
Líkur á smiti eru háðar fjölda rekkjunauta. Þar sem fæstir sýna einkenni, getur fólk smitað án þess að vita af því.
Klamydía getur smitast frá móður til barns við fæðingu. Einkenni geta þá komið fram innan tveggja vikna frá fæðingu. Allar mæður á Íslandi fara í klamydíupróf við staðfesta þungun.
Einkenni
Einkenni koma fram 1-3 vikum eftir mök. Meira en 50% smitaðra fá þó væg eða engin einkenni. Þau geta horfið á fáeinum dögum hjá báðum kynjum og getur þá sýkingin blundað í langan tíma.
Karlar: útferð (grænt/gult/hvítt slím). Sviði og kláði við þvaglát. Verkur í eista.
Konur: aukin eða breytt útferð (hvítt/gulleitt slím frá leggöngum). Sviði eða kláði í þvagrásinni við eða eftir þvaglát, tíð þvaglát, óreglulegar blæðingar og stundum kviðverkir. Þeir sem hafa einkenni eru líklegri til að smita.
Við læknisskoðun sést oft dálítill roði fremst við þvagrásarop karla og hjá konum sést roði og bólga í slímhúð legganga og á leghálsi. Stundum sést ekkert athugavert við skoðun karla og kvenna þótt sýking sé til staðar.
Greining og meðferð
Nú orðið er auðvelt að greina smit. Einungis þarf þvagprufu til. Niðurstöður liggja yfirleitt fyrir innan fárra daga. Ekki er hægt að greina klamydíusýkingu með blóðprófi. Fyrir getur komið að klamydía finnist ekki við rannsókn þótt viðkomandi sé sýktur.
Klamydía er meðhöndluð með ákveðnum sýklalyfjum í töfluformi. Penísillínmeðferð dugar þó ekki. Þau lyf sem oftast eru notuð nú á dögum þarf aðeins að taka í einum skammti eða einu sinni á dag í vikutíma. Eins og áður segir eru rannsóknir ekki alltaf öruggar. Því er mikilvægt að meðhöndla alla sem grunur leikur á að séu smitaðir, jafnvel þótt niðurstöður rannsókna hafi ekki staðfest smit.
Klamydía veldur bólgum í eggjaleiðurum og eistum sem getur leitt til ófrjósemi hjá báðum kynjum. Allt að 70% kvenna með einhvers konar ófrjósemi hafa einhvern tímann smitast af klamydíu. Ekki verið eins sterklega sýnt fram á það hjá körlum en bakterían virðist geta haft áhrif á hreyfanleika sáðfrumanna. Líkurnar á ófrjósemi fara eftir fjölda skipta og einnig hversu lengi sýkingin hefur staðið meðferðarlaus yfir sem og ónæmissvar gegn bakteríunni. Ef jákvæð mótefni gegn klamydíu hjá konum þá eru helmingi meiri líkur á utanlegsfóstri.
Klamydía virðist auka líkurnar á því að konur smitist af HIV. Hugsanlegt er að klamydía auki líkurnar á leghálskrabbameini af völdum HPV (kynfæravörtur).
1/5 sjúklinga þarf endurmeðferð. Fólk virðist geta gengið með einkennalausar sýkingar árum saman.
Forvarnir
Smokkurinn - líka við munnmök!
| < Fyrri grein | Næsta grein > |
|---|
